Pacijenti

Transfuzijsko lečenje

Transfuzija krvi je nezamenjiv terapijski metod koji još uvek nema adekvatnu alternativu. Krv sadrži specifičnu supstancu-hemoglobin koja veže kiseonik i prenosi ga u tkiva pomoću nezamenljivih crvenih krvnih zrnaca. Kada bolesnik krvari gube se crvena krvna zrnca i nivo hemoglobina se smanjuje što smanjuje prenos kiseonika i ugrožava najosetljivija tkiva kao što su mozak i srce. Krv je biološki materijal a ne klasičan lek i zato niti može da se standardizuje, niti da se primenjuje bez velike opreznosti. Lečenje bolesnika kod kojih postoji nestašica sopstvene krvi još uvek nije moguće bez dobrovoljnih davalaca krvi.

Bezbednost krvi za transfuziju

Da bi krv bila bezbedna za bolesnika koji je prima, ona ne sme da sadrži viruse, uzročnike zaraznih bolesti kao što su žutica-hepatitis i SIDA. Zato se krv svakog davaoca, svaki put kada da krv, podvrgava specijalnom testiranju. Današnji testovi su toliko usavršeni da je rizik od prenosa zaraza putem krvi skoro zanemarljiv.

Ipak, pošto se stalno otkrivaju novi virusi, koji se mogu preneti krvlju ni ovo testiranje ne obezbeđuje apsolutnu sigurnost bolesniku koji prima transfuziju.

Strategije smanjenja upotrebe krvi

Jedan od načina smanjivanja rizika od primene tudje krvi je AUTOLOGNA transfuzija. Kod ove transfuzije davalac i primalac su ista osoba odnosno reč je o transfuziji sopstvene krvi. Bolesnik može, npr. da pre planirane operacije da svoju krv koja će biti sačuvana i pimenjena, tj. vraćena tokom operacije, ako bude potrebno.

Druga je mogućnost transfuzija sopstvene krvi koja je prikupljena, prečišćena i vraćena tokom same operacije. Ovaj metod se naziva "inraoperativno spašavanje krvi" i zahteva upotrebu specijalnih aparata. Treba znati da se ova vrsta transfuzije ne primenjuje kod malokrvnih osoba.

U restriktivnu strategiju transfuzije spada i primena lekova koji podstiču proizvodnju crvenih krvnih zrnaca. Ovi novi, skupi lekovi, su prava zamena za transfuzije krvi u anemičnih bolesnka, pogotovo onih koji su na hemodijalizi.

Danas se, tokom nekih velikih operacija na srcu, koriste, takodje, i specijalni lekovi koji regulišu proces zgrušavanja krvi. Njihova primena ima za cilj da spreči preterano krvarenje bolesnika tokom operacije i time smanji potrebu za transfuzijama krvi.

Zamenici krvi

Već godinama naučnici tragaju za supstancama koje, kao ljudski eritrociti, mogu da prenose kiseonik, a nisu rizične za bolesnika. Do danas su pronadjene dve supstance sa takvim željenim potencijalom. Jedna od njih je čist hemoglobin, a druga je jedinjenje koje se naziva perfluorokarbon. Ovi preparati se neprestano usavršavaju i unapredjuju i danas već postoji četvrta generacija hemoglobinskih preparata i druga generacija perfluorokarbona.

Prva generacija preparata hemoglobina se proizvodila iz prestarelih ljudskih eritrocita. U drugoj generaciji hemoglobin je bio visoko prečišćen i poticao je iz govedje krvi. U trećoj generaciji uvedene su želatinozne partikule koje su obmotavale molekule hemoglobina imitirajući eritrocite. Poslednja generacija hemoglobina se proizvodi genetskim inžinjeringom uz pomoć primitivnih ćelija bakterija i biljaka, koje služe kao male fabrike. Iako su ovi poslednji preparati potpuno bezbedni i efikasni u prenosu kiseonika kod bolesnika koji su naglo iskrvarili njihova klinička primena još nije odobrena ni u jednoj zapadnoj zemlji. Jedina zemlja u kojoj je 2001. godine odobrena primena jednog komercijalnog preparata govedjeg hemoglobina je Južna Afrika.

Drugi zamenici za krv su perfluorokarboni ( PFC) odnosno specijalna jedinjenja u kojima se kiseonik izvanredno rastvara te tako lako prenosi tkivima. I oni, prema kliničkom iskustvu imaju svoja ograničenja u primeni. Za sada je jedino rusko Ministarstvo zdravlja odobrilo njihovu upotrebu..

Najnovije otkriće

Danski istraživački tim je 1. aprila 2007. godine objavio otkriće dve vrste enzima koji mogu da eritrocite krvnih grupa A i B pretvore u eritrocite krvne grupe O. Ovaj pronalazak je značajan jer se O krvna grupa može smatrati univerzalnom i kao takva koristiti u slučajevima disbalansa izmedju postojećih rezervi krvi i potreba bolesnika. Inače, prva istraživanja u ovoj oblasti su počela još 1980. godine.